الزاماتي كه شما را به اجراي 5S وا مي دارد :

 

الف وجه اشتراك شركتهايي كه بازدهي نامطلوب دارند.

 

اغلب شركتهايي كه بازدهي نامطلوب دارند در برخي از موارد وجه اشتراك دارند. از قبيل بي نظمي پرسنل ، عدم حضور به موقع كاركنان ، وضعيت نابسامان محيط كار ، كثيفي و بهم ريختگي تجهيزات و و سايل.

 

ب- 5S رمز موفقيت در كارها.

براي ارزيابي ميزان تطابق فعاليتها با اصول استاندارد نياز به ابزار و تجهيزات مناسب و دقيقي است كه اين ابزار و تجهيزات دقيق به جزء‌ در سايه نظم و انضباط كاري ميسر و مهيا نمي باشند.

 

ج- عدم موفق بودن در تلاش هماهنگ جهت انجام فعاليتها.

براي رسيدن به اين هدف كه همه افراد و پرسنل در راستاي حفظ نظم و انضباط يا به اصطلاح رسيدن به سه اصل اول 5S  يعني ساماندهي ، نظم و ترتيب و ‌پاكيزه سازي موفق گردند بايستي كليه پرسنل در اين راستا ديدگاه مشتركي از اين سه اصل پيدا كرده و مقررات ويژه براي انجام آن اصول وضع گردد و همگي خود را ملزم به رعايت اين مقررات بدانند.

 

      q تـذكـر :

اهميت اصل فرآيند ها در 5S

ما بايستي به روش ها و فرآيندها در اجراي 5S نگاه كنيم و از فرآيندها توقع داشته باشيم نه اين كه منحصرا به نتايج نگاه كنيم.

 

سابقه و تاريخچه 5S  :

انسان از ابتداي زندگي خويش به علت تفاوتي كه با حيوانات داشته است ( دارا بودن مغز و تفكر )‌ هر روز ضمن رسيدن به اصول ثابتي براي زندگي ، زندگي بهتر را تجربه نموده است كه اين امر در پرتو رعايت اصول ايمني و بهداشتي و بهتر نمودن محيط زندگي اطراف خود بوده است .پس اين امر نشان دهنده اين است كه انسان از ابتداي امر و خلقت خود با اصول اوليه 5S آشنا بوده است و بر حسب نياز خود خواسته يا ناخواسته با رعايت نظم و انضباط ،‌ پاكيزه سازي و ساماندهي ، سعي در پي زندگي بهتر داشته است. همچنين هم اكنون ما همگي خود در زندگي روزمره ( محل كار و خانه )‌ بدون آن كه متوجه باشيم ، اصول 5S را رعايت مي كنيم.  مثلا چيدمان ظروف و وسايل خانه و محل كار ، نظافت هاي شخصي و محيطي و

 

q 5S  يك آيينه است كه منعكس كننده عادات و الگوهاي رفتاري ماست. با اين وجود ما سعي  مي كنيم چشمانمان را ببنديم و به تصاوير نشان داده شده توسط اين آيينه نگاه نكنيم.

q      براي موفقيت در اجراي 5S مديران و سرپرستان بايستي ابتدا به خود و رفتار خود نگاه كنند و ببينند خودشان به درستي اصول 5S را رعايت مي كنند يا خير ؟

 

برخي از اصلي ترين اهداف 5S عبارتند از :

 

1-   با اجراي 5S  و تثبيت آن مديريت هر واحد صنعتي در پي آن است كه بهترين محيط كاري را از آن خود كند كه اين امر به دو شيوه سريع و تدريجي ممكن است. مثلا با تنظيم و تعويض كليه كليدهاي خراب يك دستگاه سريعا به سطح مطلوب مورد انتظار دستگاه مي رسيم . همچنين در مورد شيوه تدريجي مي توان به ذكر مثالي با اين عنوان بسنده نمود: مثلا براي رسيدن به صحت و سلامت در موقع بيماري با مصرف دارو به شكل تدريجي به اين سطح مي رسيم.

 

2-    رعايت و استفاده صحيح از اصول 5S نشان دهنده ميزان توانايي و كارايي مديريت واحد توليدي   مي باشد زيرا تنها خواستن مديريت براي اجراي 5S كافي نيست ،‌بلكه سعي در اجرا و همكاري ديگر پرسنل و حرف شنوي پرسنل از مديريت خود در اجرا و به ثمر رسيدن 5S مؤثر است.

 

3-    اجرا و تثبيت 5S در يك كارخانه مي تواند معرف كارخانه به عنوان ابزار فروش باشد. بيان اين نكته به اين معني است كه شكل ظاهري و وضعيت ظاهري شركتها در معرفي اين شركتها به عنوان كارخانه خوب يا بد مؤثر بوده و مي تواند عاملي براي بالا يا پائين بردن ميزان فروش و قراردادهاي آنها باشد.

 

4-   اجرا و رعايت 5S مي تواند رفتار پرسنل را تحت الشعاع  قرار دهد. ذكر اين نكته بدان معنا است كه با مشاركت افراد و پرسنل در يك مجموعه توليدي به جهت اجراي اصول 5S افراد به سمت رفتار مشاركتي و منظم سوق پيدا كرده و در زندگي روزمره شان نيز اين اصول و رفتار تثبيت مي گردد. همچنين با مشاهده نتايج رعايت اين اصول ( اصول 5S )‌ به خود باوري در اين زمينه مي رسند.

 

5-   از آنجا كه حيطه فعاليتهاي هر فرد در يك سازمان محدود و مشخص مي باشد به جهت رعايت نظم و انضباط محيط كاري و رعايت اصول ‌5S هر فرد موظف به انجام وظايف محوله در اين راستا(اصول 5S )‌ مي باشد و از آنجا كه رعايت يا عدم رعايت اين اصول ميزان كاركرد و توانايي هرفرد  را نشان ميدهد هر فرد در سازمان در حيطه وطايف خود ، خود را ملزم به رعايت اين اصول ميداند تا نتيجه فعاليتهايش در سازمان مطلوب تر جلوه كند.

 

6- 5S فلسفه مديريت :

با توجه به ديدگاه مديران نسبت به 5S مي توان ذكر نمود كه هم اكنون مديريت در اكثر واحدهاي توليدي به 5S و اجراي آن به عنوان اصول مفيد و جالب نگاه مي نمايد درصورتي كه در اكثر شركتهاي اروپايي و امريكايي مديريت نسبت به 5S ديد متمايزي پيدا كرده است و آن را  لازم و واجب ميداند

 

7-رعايت 5S = افزايش بهره وري :

در صنايع اروپا و امريكا علاوه بر اصول اوليه 5S (نظم و ترتيب ، ساماندهي و پاكيزه سازي )‌ به اصول تازه اي دست يافته اند كه در راس اين اصول رفع آلودگي هاي محيطي به دليل اثرات اين آلودگي ها بر روي  ميزان توليد و        بهره وري مي باشد.

 

5S  چيست ؟

5S  پنج اصل براي رسيدن به كيفيت عالي در محيط كار مي باشد. اين پنج اصل كه پنج  S ژاپني با مفاهيم ذيل        مي باشد، نشان دهنده پنج اصلي است كه با رعايت و اتخاذ اين پنج اصل به اهداف برشمرده فوق الذكر نايل           مي گرديم.

 

1- ســامــانـدهـي       Seiri

2-نـظـم و تـرتيـب     Seiton

3- پــاكـيـزه سازي      Seiso

4- استـانـداردسازي  Seiketsu

5- انـضـبــاط           Shitsuke




 

اصل اول  سامان دهي   Seiri

 

تعريف عمومي :

مرتب نمودن اشياء بر اساس قواعد و اصول معين و تعريف شده .

 

تعريف بر اساس اصول 5S :

تشخيص ضروري ها از غير ضروري ها و اتخاذ تصميمات بر اساس مديريت اولويت ها براي رهايي از                    غير ضروري ها و حذف علل آلودگي .

 

 

 

اجراي اصل اول :  (ساماندهي )‌

 

1- تعريف ضروري ها از غير ضروري ها توسط مسئولين و افراد مرتبط با تجهيزات و مواد مورد بررسي.

 

2- دور ريختن اشيايي كه به آنها نيازي نيست.

 

3- اجراي يك خانه تكاني و تميز نمودن محل ها .

در اين قسمت كليه محل هايي كه اشياء و اقلام اضافي و زائد قرار دارند بايستي پاكسازي گردند. اين محل ها اعم از پشت دستگاهها و ماشين آلات ، گوشه هاي مخفي كارگاه و  محل هايي كه دور از دسترس و چشم هستند.

 

4- اقدام به رفع عيوب و خرابي ها

كليه پرسنل موظف به ليست نمودن عيوب و خرابي ها در مورد دستگاهها و وسايل تحت اختيار خود هستند      پس از ليست نمودن اين عيوب و خرابي ها ، كميته 5S زمان و افرادي كه بايستي اقدام به رفع اين عيوب نمايند را مشخص مي كند.

 

5- برخي از پوشش ها و محفظه ها نياز به بررسي و محافظت خاص دارند كه هر يك از سرپرستان بايستي بوسيله بكارگيري فرم خود سنجي تجهيزات اقدام به امتياز دهي وضعيت پوشش ها  ، محفظه ها و موقعيت ها نمايند.

 

6- اقدام به تميز كردن كف محل كار

براي اين منظور هر قسمت از محل كارگاه بايستي توسط بخشي از پرسنل براي نظافت در نظر گيرد و سرپرست هر قسمت بوسيله فرم ارزيابي روزانه 5S اين كفايت را بررسي و كنترل نمايد.

 

 

7- سامان دهي انبارها :

اين بند خود نشان دهنده موارد زير مي باشد:

 

7-1-تثبيت موقعيت انبار و اقلام انباري

7-2- تـعـريـف مـكـان هـاي انـبـاري

7-3- سـيـسـتـم كـديـنـگ انـبــاري

7-4- پــاكـيـزگي مـحـل انـبـار

 

 

 8-حذف آلودگي ها و گرد و غبار :

ارائه راه حل ها توسط افراد در گير با مشكلات و آلودگي ها براي حذف آلودگي ها مثلا استفاده از تهويه مناسب در محل مشخص و يا استفاده از صفحات محافظ براي جلوگيري از پاشيده شدن روغن و كثيفي ها .

 

 

 

 

9- حذف نشتهاي روغن

محل هايي كه در آنها با نفوذ و نشت روغن روبرو هستيم بايستي بررسي گردند و به جاي استفاده از تشت در محل نشت روغن بايستي موضع نشت ترميم و اصلاح گردد.

 

اصل دوم : نظم و ترتيب  (Seiton)

تعريف براساس اصول 5S :

ذخيره سازي و استقرار كاركردي و حذف نياز به جستجو

 

تعريف عمومي :

براي پيدا كردن و جستجوي اقلام مورد نياز ترتيب و تثبيت موقعيت اشياء را نظم و ترتيب گويند.

 

 

اجراي اصل دوم :

 

1- ابتدا بهترين محل ها براي قرار دادن اقلام ضروري و مورد نياز كه در بند قبل (ساماندهي) تشخيص داديم تعريف مي گردند. اين تعريف توسط پرسنل و سرپرستان صورت مي گيرد.

 

2- تهيه طرح مكتوب براي استقرار تجهيزات و تاييد اين طرح توسط مدير واحد/بخش .

 

3- استقرار هر چيز براساس طرح مكتوب شده در جاي مشخص و مخصوص كه در اين طرح تعريف گرديده است.

 

4- تعريف زمانهاي استعمال و بازگرداندن ابزار و تجهيزات به صورت مدون توسط سرپرستان توليد و اپراتورها براي تجهيزات عمومي .

 

5- تعريف حدود و محل استقرار اشياء مثلا بااستفاده از رنگ و پايه هاي فلزي، حصارها و  مقسم ها.

 

6- كليه تجهيزات عمومي و ابزارآلات با تدوين قوانين و مقرراتي براي استفاده عمومي آزاد گردند كه اين آزادسازي با حذف پوشش ها (كمدها) و قفل ها همراه مي باشد. قوانين و مقررات استعمال توسط سرپرستان و مدير بخش ها تعريف ، مدون و به اطلاع كليه استفاده كنندگان مي رسد و در صورت بروز تخلف از سوي كليه افراد بايستي برخورد قاطع صورت گيرد.

 

7- جلوگيري از انبوه سازي با استفاده از سيستم Lifo ،fifo  يعني در كارگاه و ايستگاههاي كاري آن دسته از مواد ، ابزار و تجهيزات كه زودتر به ايستگاه كاري آمده ،زودتر هم برود.

 

8- رعايت نظم و ترتيب در تابلوهاي اعلانات و درج آگهي ها .

 

 

 

 

9- طراحي اعلانات در موقعيت هايي كه به راحتي قابل خواندن باشند.

 

10- براساس موارد استفاده و استقلال از اقلام ذخيره شده در انبار و سالن ها بايستي موقعيت اقلام ، ابزارها، قفسه ها و      گاري ها مشخص گردند. مثلا ابزاري كه ديرتر مورد استفاده قرار مي گيرند در انتها و ابزار تند مصرف در، در         دسترس ترين محل قفسه ها قرار مي گيرند.

 

اصل سوم : پاكيزگي   ( Seiso )

 

تعريف بر اساس اصول  5S :

پاكيزه سازي به عنوان بازبيني و درجات يا مراتب گوناگون پاكيزگي.

 

تعريف عمومي :

 نظافت محل ها و موقعيت هايي كه در آنها قرار داريم.

 

 

اجراي اصل سوم :‌

 

1- پاكيزه سازي همه چيز و رويارويي با علل عمده مشكلات .

 

2- پاكيزه سازي هر يك از مكانهاي كاري و ماشين ها.

 

3- پاكيزه سازي هر يك از قطعات و ابزارها و تشخيص و برطرف سازي عوامل ايجاد آلودگي ها .

 

4- پس از مشخص شدن مواردي كه بايستي راجع به آنها پاكيزه سازي صورت گيرد. حال بايستي محدوده ها ، وظايف و  مسئوليتها براي هر يك ( هم بطور فردي و هم بصورت گروهي )‌ مشخص گردد.

 

براي تعريف محدوده ها و مسئوليتها ابتدا كار را با واگذاري مسئوليت محدوده هايي از قبل مشخص شده به گروههاي مسئول آغاز نموده ، سپس مي توان گروه هاي مسئول را به گونه اي تشكيل داد كه در آنها فردي به  عنوان رهبر گروه مشخص شده باشد. مسئوليت ها بايستي به صورت گردشي انجام گيرد .

 

5- براي مشخص نمودن محدوده پاكيزه سازي افراد مي توان از پلان كارخانه و حق موقعيت و مواضع مورد      تميزكاري دستگاهها و تجهيزات را نيز براي افراد مشخص نمود.

 

6- تعريف و مشخص نمودن روش پاكيزه سازي ( استفاده از دستمال هاي پاكيزه سازي و يا ابزار مخصوص جهت       نظافت و پاكيزه سازي)‌

 

 

 

 

7- آسان سازي فرآيند پاكيزه سازي

الف- محدود نمودن زمان پاكيزه سازي يا فعاليتهاي 5S ( لازمه اين امر تعيين مسئول و سرپرست ناظر بر اين امر است.)‌

 

ب- تبديل فعاليتهاي كوتاه مدت 5S به كارهاي روزمره براي افراد.

 

8- پاكيزه سازي و بازبيني :‌

الف- اجراي 5S در مورد نجهيزات ، اولين گام در جهت خود كفايي در رفع عيوب دستگاهها و  ابزار ها است .

 

ب- بهتر است هر يك از پرسنل ليستي از اجزاء ماشين را كه بايستي كنترل و بازبيني شوند را تهيه نمايند و روش        كنترل و بازبيني و پاكيزه سازي اين اجزاء‌ را مشخص نمايند.

 

ج- محل هاي اصلي ماشين آلات جهت بازبيني بايستي تعريف و مشخص گردند.

 

د- با توجه به عامل ايجاد انگيزش در پرسنل بايستي محيطي براي تميز كاري هر چه بهتر افراد بوجود آورد.

 

هـ افراد در مورد بازبيني و پاكيزه سازي تجهيزات بايستي نسبت به كاركرد و عملكرد دستگاههاي موجود شناخت كافي داشته باشند.

 

 _مثال  : رفع مشكل پاكيزگي دستگاه تراش و محيط اطراف آن در عمليات تراش پوسته گريبكس.

 

الف : تجزيه و تحليل مشكلاتي كه با آنها برخور داريم :

1- پرتاب پليسه ها به اطراف و زير دستگاه

2- رفتن پليسه ها به زير ريل هاي دستگاه

3-مشكل پاشيـدن آب صابـون به اطـراف

4- نشت آب صابون از زير دستگاه

5- ...

ب- آموزش و آمادگي در زمينه پاكيزه سازي و بازبيني :

تشريح نمودن اجزاء‌ مختلف دستگاه براي اپراتور هاي اين دستگاهها و نحوه پاكيزه سازي هر قسمت از دستگاه در حالت عادي و مشخص نمودن مراحل پاكيزه نمودن در مقاطع مشخص ، مثلا هر روز در پايان شيفت ،‌تميز كاري ريل هاي اصلي دستگاه و چرب كاري با روغن .

 

ج- مشخص نمون فعاليتهاي اجرايي براي پاكيزه سازي براي هر يك از افراد و سعي در جستجوي مشكلات موجود در اين مرحله.

 

د- تجزيه وتحليل علل بوجودآورنده مشكلات اين امرمي تواندتوسط(‌فرم خود سنجي تجهيزات درفعاليتهاي 5S )‌     صورت گيرد.

 

 

 

 

فرم خود سنجي تجهيزات در فعاليتهاي 5S :

 

مرحله اول:

بخش:

قسمت :

كاركنان:‌

تيم:

مشخص كردن مشكلات:

نام :

دايره:

             

 

مورد

معيار سنجش

امتيازات

مجموع جزئي

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

توجه: رتبه ها از 1 تا 5 تعيين مي شوند ( 5 عالي ،‌ 3 متوسط و 1 ضعيف يا نامطلوب)‌

 

- استاندارد سازي (Seiketsu)   :

 

تعريف بر اساس اصول 5S :‌

 پاكيزه سازي به عنوان بازبيني و درجات گوناگون پاكيزگي كه شامل به كارگيري رنگها ،‌ شكل ها و لباسهايي است كه حدس پاكيزگي را در انسان ايجاد مي كنند.

 

تعريف عمومي :

  به حفظ ميزان معيني از پاكيزگي گويند.

 

اجراي اصل چهارم :

 

1-     تعريف و مشخص نمودن علامات و نشانه هاي تاييد كننده مانند نشانگرهاي مخازن روغن و موقعيت كليدهاي قطع و وصل .

 

2- تعريف و علامتگذاري محدوده هاي خطر بر روي اندازه نماها.

بر روي هر اندازه نما بايد مقادير عادي و مجاز و محدوده هاي خطر و يا هر دو مشخص شده باشند. اين گونه موارد بايد به وضوح بوسيله برچسبها مشخص شوند و در صورت امكان توسط نمايه هاي رنگي مورد تاكيد قرار گيرند.

 

3- استفاده از برچسبهاي حرارتي

در مواردي كه بايستي حرارت كوره ها تحت كنترل قرار گيرند براي نشان دادن ميزان حرارت ، راههاي مختلفي وجود دارد كه از آن ميان مي توان به برچسبهاي حرارتي مخصوص و رنگهاي بكار رفته در آنها اشاره كرد. رنگ     و يا محل روشنايي در برخي از اين برچسبها با نوسانات حرارتي تغيير مي كند.

 

4- استفاده از برچسبهاي نشان دهنده جهت (‌ در برخي از كليدها، اهرم ها و دستگيره ها بهتر است جهت حركت آنها با علامتي مشخص گردد)‌

 

5- برچسبهاي نشان دهنده جهتهاي باز و بسته بايستي براي هر يك از محورها ،‌ شيرها ،‌دستگيره ها و ... بر روي آنها نصب گردند.

 

6- برچسبهاي نشان دهنده ولتاژ ( ميزان ولتاژ ورودي و خروجي دستگاهها بايستي مشخص گردند)‌.

 

7- نمايه گذاري رنگي لوله ها مطابق با تعريف استاندارد شده اي براي لوله ها مثلا لوله هاي آب آشاميدني ، لوله هاي مواد نفتي و لوله هاي مواد شوينده رنگ خاصي در نظر گرفته شود و كليه لوله ها با آن رنگ مشخص شوند.

 

8- برچسبهاي روغن براي كنترل ديداري اقلام روغن هريك از ظروف حاوي روغن بايد داراي برچسبي باشد كه در آن نوع (‌درجه )‌ روغن ، رنگ آن و مورد يا محل استفاده آن ذكر شده باشد.

 

9- رنگ هاي هشدار دهنده : استفاده از رنگ هاي تند و قرمز و رنگهايي كه در محيط به عنوان علائم خطر يا هشدار به كار مي روند در مورد بعضي از مواضع خطر ساز و مشكل آفرين و برخي از تجهيزات برنده نيز به كار ميروند.

 

10 - علائمي كه مربوط به تجهيزات خاموش كننده هستند ( در مورد هريك از ابزار خاموش كننده بايستي به كار روند. همانند نوع و موادي كه اين ابزار قادر به خاموش كردن آنها هستند) .

 

11- تمهيدات پيشگيري كننده از خطا و اشتباه (براي جلوگيري از اشتباه در حين كار حتي برخي از علائم و يا دستورالعمل ها مي توانند به عنوان ابزاري براي جلوگيري از بروز اشتباه به كار روند.

 

12- به جهت تعريف مسئوليت هر فرد مي توان برچسبهايي را كه منحصرا مخصوص افراد خاصي باشد ،‌ تعريف نمود و همانند همان برچسب را روي موضع مورد فعاليت نيز نصب نمود.

 

13- سيم هاي برق دستگاهها و تجهيزات و يا حتي موجود در محل توليد بايستي به شكل منظم و صحيح و در موقعيت ثابتي قرار گيرند. همچنين در صورت لزوم حفاظ و نگهدارنده هايي براي آنها تعبيه گردد و با رنگ مشخصي محل     آنها را مشخص نمود.

 

14- تعريف و تهيه چكليست بازبيني شرايط استاندارد محيطي در 5S و ارائه اين چكليست به مسئول 5S و تعريف زمان (سيكل بازبيني )‌ توسط مسئول 5S  .

 

15- براي هر يك از ابزارها ، عمومي و خاص و يا حتي ابزاري كه روي تجهيزات نصب گرديده اند بايستي ميزان دقت آنها مشخص و در كنار و يا بر روي آنها درج گردد.

 

16- حدود و همچنين علائم نشان دهنده خطر و يا هشدار به وسيله رنگ ها نمايه گذاري مي شوند . اين حدود مي توانند حدود فعاليتها و تجهيزات و يا حدود عملكرد و يا حركت عقربه ها و حتي حدود مشخصه گيج ها نيز باشند.

 

17- استفاده از پوشش هاي شفاف : در اكثر شركت ها براي مخفي نگاه داشتن بي انضباطي و به هم ريختگي اغلب         عوامل  به هم ريختگي و بي نظمي را در محل هايي كه از نظر پوشش بتوانند اين بي نظمي ها را بپوشانند قرار              مي دهند.در صورتي كه اگر به جاي استفاده از پوشش هاي  تيره و كدر از پوشش هاي شفاف استفاده گردد ، به مجردي كه كثيفي و به هم ريختگي ايجاد گرديد ، مي توان تشخيص داد. همچنين براي لباس كارگران به جاي       استفاده از لباس هاي تيره، براي بروز هرچه زودتر  و بهتر كثيفي ها بهتر است از لباسهاي روشن استفاده شود.

 

18- براي جلوگيري از ايجاد آلودگي هاي صوتي در محيط كار مي توان از پوشش هاي صداگير يا عايق هاي صوتي استفاده نمود.

 

19-تثبيت موقعيت اشياء و اقلام به منظور دستيابي سريع و نگهداري مناسب به شكلي كه بتوان دركوتاه ترين زمان ممكن آنها را پيدا نمود و از آنها استفاده نمود.

 

20- جهت انجام كليه فعاليتهاي 5S بايستي تقويم فعاليتهاي 5S در نظر گرفته شود و مطابق با اين فعاليتها اقدام به انجام فعاليتهاي 5S نمود. بهتر است براي هر بخش از كارخانه تقويم مجزايي تهيه شود. همچنين آيين نامه هاي 5S  جهت فعاليتهاي مشخص شده در اين تقويم ها مشخص گردد.

 

21- فعاليتهاي 5S محدود به محيط داخلي سالنهاي توليد نمي شود، بلكه فضاي سبز و همچنين محوطه بيرون سالن هاي توليد بايستي تحت پوشش فعاليتهاي 5S قرار گيرند.

 

- انضباط    ( Shitsuke ) :

 

تعريف براساس اصول 5s :

 تغيير عادات نادرست و ايجاد عادات مطلوب و حفظ اين عادات به عنوان آنچه از انسان توقع دارند.

 

تعريف عمومي :

 تمرين تا آنجا كه افراد طبيعتا كارشان را صحيح انجام دهند.

 

 

 

- اجراي اصل پنچم :

 

1- پس از انجام فعاليتهاي پاكيزه سازي و استانداردسازي محيط و تجهيزات اقدام به بازبيني مي گردد. جهت انجام اين گونه بازبيني ها با استفاده از ليست هاي كنترل و موارد تعريف شده كنترلي اقدام به صحت انجام يا عدم انجام فعاليتهاي تعريف شده مي گردد.(‌توسط مسئول پيگيري امور 5S )

 

2- در كليه فعاليتهاي مكتوب و تعريف شده 5S  همچنين حضور پرسنل وقت و زمان حضور مشخص و تعريف مي گردد. سپس ( مسئول 5S )‌ اقدام به تهيه فرمي با عنوان فرمت وقت شناسي تهيه و حضور و غياب افراد براي انجام فعاليتهاي تعريف شده در محدوده زماني مشخص شده را كنترل مي نمايد. در اين صورت عدم حضور باعث از دست دادن امتياز مي گردد كه فرمت مذكور در پايان هفته به قسمت اداري كارخانه ارسال و در آنها جهت تنبيه و جريمه افراد ذكر شده تصميم گيري مي گردد.(‌ اين فعاليت براي دو هفته به شكل تمريني و اصلاحي انجام مي گردد و پس از نتيجه قطعي  به شكل مشخص و تعريف  شده اي براي پرسنل اعلام مي گردد) .

 

3- به جهت رعايت نظم و ترتيب مشخص شده براي هر قسمت كليه پرسنل مطابق با نظر مسئول 5S  موظف به انجام فعاليتهاي تعريف شده در دستورالعمل ها و چكليست نظم و ترتيب مي باشند. پس از اين مرحله مسئول 5S موظف به برآورد فعاليت هاي انجام شده با استفاده از چكليست نظم و ترتيب مي باشد.

 

4- رعايت انضباط فردي در مورد پوشيدن لباس كار ، كفش ايمني  ،‌ استفاده از تجهيزات ايمني و   جزء‌ موارد لازم اجرا در بند انضباط مي باشد.( براي پرسنل هر قسمت بايستي تعريف گردد و به صورت قانونمند به اطلاع كليه پرسنل برسد)‌.

از اين جمله نوع پوشش ، نوع كفش ايمني ، رنگ لباس ،‌ نوع لباس و

 

    5- در مورد رعايت انضباط رفتاري در محوطه هاي توليد و كار بايستي قوانيني تدوين و به وسيله مديريت هر قسمت         براي رعايت و اجراي اين قوانين اقدام شود . لازم است قوانين به اطلاع كليه پرسنل برسد.

 

    6- قوانين رعايت اقدامات اضطراري مانند مواجه با آتش سوزي ، سوختگي ، برق گرفتگي و بايستي  به صورت مكتوب و تدوين شده به اطلاع كليه پرسنل برسد.

 

   7- مسئوليت فردي پرسنل مطابق با شرح وظايف پرسنل مي باشد كه هر فرد بايستي در مواجه با فعاليتهاي تعريف شده در آيين نامه 5S كه يك مجموعه در مورد وظايف و مسئوليتهاي تك تك افراد در مورد فعاليتهاي 5S مي باشد ،‌اقدام به رعايت اين وظايف و مسئوليتها بنمايد.

 

8- جهت تفهيم مطالب و مسائل به پرسنل و افراد بايستي مقدمتا با گفتگوي رو در رو  و متقابل براي تفهيم مطالب استفاده نمود. همچنين در مراحل بعدي براي تفهيم هرچه بهتر و برقراري هرچه بهتر ارتباط پرسنل در راستاي رعايت وظايف تعريف شده براي آنها بهتر است از تصاوير ، عكسها و فيلم استفاده نمود.

 

9- همانطور كه در بندهاي قبلي ذكر گرديد براي انجام و اجراي كليه فعاليتهاي 5S بايستي دفترچه ها و كتابچه هاي  راهنمائي تعريف و تدوين گردد كه اين كتابچه ها منحصرا مربوط به هر شركت يا كارخانه مي باشد و براساس شرايط  و وضعيت اين كارخانه تنظيم و تدوين مي گردد.

 

10- پس از رعايت مقوله پنجگانه (5S) كليه پرسنل بايستي در صورت امكان اقدام به زيباسازي محيط پيرامون خود نمايند كه اين امر بايستي تحت نظر كميته 5S صورت گيرد.

 

*** كلام آخر:

ضمن عرض تشكر از كليه عزيزاني كه در راستاي بهبود وضعيت صنايع توليدي كشور با تلاش وكوشش  بي وقفه خود به   سوي  معيارهاي جهاني براي راهيابي به بازارهاي جهاني گام برمي دارند . در پايان ذكر اين نكته ضروري مي باشد كه اين جزوه آموزشي به عنوان يك منبع آموزشي جامع نمي باشد . بلكه  به عنوان  راهنمايي اوليه  براي پياده سازي 5s  در محيط هاي صنعتي وكاري تهيه گرديده است .از آنجايي كه جهت اجراي 5s نياز به بستر سازي فرهنگي در اين زمينه مي باشد به كليه عزيزان پيشنهاد مي گردد  جهت اجراي  پنج اصل فوق  ابتدا از محيط هاي دور و بر  خود شروع نماييد. ( دفاتر كار ،ميزهاي خود ، كتابخانه ها ، قفسه ها...) براي پرسنل ذيربط خود الگو باشيد . حتي درمواردي همچون (  طرز استفاده از ابزار آلات، پوشيدن لباس كارهاي متحد شكل حتي در محيط هاي اداري كارخانه ، انضباط در رفت وآمد  ،  حضور در جلسات        مربوطه، احترام وگردن نهادن  به قوانين وضع شده در راستاي اصول 5s ، اهميت به زيباسازي محيط هاي كاري در حد توان ، بسط فرهنگ كار گروهي ومشاركتي  در بين پرسنل ذيربط ، نصب تصاويري كه فرهنگ 5s را به پرسنل  شما مي فهماند.

اميد است در اين راستا موفق باشيد.